Επιλέξτε γλώσσα:  

 

ΓΙΑΤΙ Ο ΜΑΡΞ ΕΙΧΕ ΔΙΚΙΟ - 18 2013f Feb 2013

Η πρόσφατη χρηματοπιστωτική καταστροφή, μας ανάγκασε και πάλι να σκεφτούμε τους όρους σύμφωνα με τους οποίους ζούμε στο σύνολο τους, και ήταν ο Μάρξ ο οποίος προέβλεπε ότι ο καπιταλισμός θα γίνει παγκόσμιος, και ότι οι ανισότητες θα ενταθούν σε μέγιστο βαθμό».

ΜΕΘΕΞΗ ΣΤΗΝ ΕΝΑΛΙΑ ΓΗ - 25 2007f Aug 2007

Έχετε μπροστά σας ένα βιβλίο φωτογραφιών, ένα άλμπουμ, που παρουσιάζει τις ομορφιές της Κύπρου – ελεύθερης και κατεχόμενης. Οι 500 φωτογραφίες είναι η επίμονη δουλειά αρκετών χρόνων και η δύσκολη επιλογή από 10000 και πλέον εικόνων που τράβηξα, περιδιαβάζοντας και τις δυο πλευρές της Κύπρου, πολλές φορές σε δύσβατες και δύσκολες περιοχές.

 

 ΦΙΟΝΤΟΡ ΜΙΧΑΗΛΟΒΙΤΣ ΝΤΟΣΤΟΓΙΕΒΣΚΥ

 O ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ ΠΟΥ ΕΝΣΑΡΚΩΣΕ ΤΑ

ΒΑΣΑΝΑ ΤΩΝ ΦΤΩΧΩΝ ΚΑΙ ΑΔΥΝΑΤΩΝ

Ο Φιοντόρ Ντοστογιέβσκυ γεννήθηκε το 1821 στη  Μόσχα από πατέρα γιατρό. Όταν έκλεισε τα 16 του χρόνια έφυγε για την Πετρούπολη και μπήκε στη  στρατιωτική ακαδημία. Όμως η στρατιωτική θητεία δεν προσέλκυε το νεαρό αξιωματικό. Διάβαζε πολύ και ονειροπολούσε να γίνει συγγραφέας.

Ο κύκλος των ενδιαφερόντων του ήταν πολύ ποικιλόμορφος. Τον τραβούσε ο γερμανικός ρομαντισμός και η φαντασία του Χόφμαν, ο ρεαλισμός του Μπαλζάκ, τον μάγευε o Σίλλερ, ήξερε τα σονέτα του Σαίξπηρ, ήξερε απ’ έξω αποσπάσματα απ’ τα έργα του Γκόγκολ, του Ομήρου και του Γκαίτε.

 Αυτή την εποχή ο Ντοστογιεύβσκυ διάβαζε πολύ τα μυθιστορήματα της Γαλλίδας συγγραφέως Γεωργίας Σάνδη. Μετά από χρόνια στο «Ημερολόγιο ενός συγγραφέα» θυμόταν: «Με μάγευε η Γεωργία Σάνδη γιατί κήρυσσε την ομορφιά της ευσπλαχνίας, του καρτερισμού και της αδικίας».

 Αυτές οι ιδέες αντικατοπτρίζονται και στο έργο του ίδιου του Ντοστογιέβσκυ.

 Το 1844 παραιτήθηκε από την Ακαδημία και άρχισε σοβαρά να ασχολείται με τη  λογοτεχνία.

 Μετά από δυο χρόνια ο 25χρονος Ντοστογιέβσκυ έφερε το πρώτο του μυθιστόρημα «Οι φτωχοί» στο  Νεκράσοβ και στο  Μπελίνσκι (ο δημιουργός της ρωσικής λογοτεχνικής κριτικής).

 Αυτοί διάβασαν το χειρόγραφο και ενθουσιάστηκαν.

 Σ’ αυτό το πρώτο έργο φανερώθηκαν τα βασικά γνωρίσματα του νέου συγγραφέα: βαθύς ανθρωπισμός και σπάνια λεπτή ψυχολογική ανάλυση.

 Ακολούθως ο Ντοστογιέβσκυ έγραψε μερικές νουβέλες και αφηγήσεις, στις οποίες παρουσιάζει το  κόσμο των δημοσίων υπαλλήλων.

 Εκείνο για το οποίο έγραφε ο Ντοστογιέβσκυ στην πρώτη περίοδο της δημιουργίας του ήταν το κατηγορητήριο ενάντια στην κοινωνική τάξη, ενάντια στον εξευτελισμό της ανθρώπινης αξίας.

 Η λογοτεχνική δράση του συγγραφέα ενώ άρχισε έτσι υπέροχα, διακόπηκε καταστροφικά στο τέλος της δεκαετίας του 1840.

 Δύσκολες δοκιμασίες περίμεναν τον νεαρό συγγραφέα. Από μικρός ενδιαφέρετο για τις ιδέες του ουτοπικού σοσιαλισμού και μπήκε στον επαναστατικό κύκλο της Πετρούπολης.

 Το 1849 ο κύκλος διαλύθηκε και μερικά από τα μέλη του (21), σ’ αυτούς και ο Ντοστογιέβσκυ, καταδικάστηκαν σε θάνατο δια τουφεκισμού. Το Τσαρικό καθεστώς φοβάτο, μήπως οι ιδέες τους διαδοθούν στη Ρωσία. Στην πλατεία όπου θα γινόταν η εκτέλεση, ο Ντοστογιέβσκυ και οι φίλοι του έζησαν «20 φοβερά λεπτά εγκαρτέρησης του θανάτου»  και ήδη αποχαιρετούσαν τη ζωή. Τους οδήγησαν στο ικρίωμα, τους διάβασαν τη θανατική ποινή, τους σκέπασαν με άσπρο σάβανο και οι στρατιώτες ετοίμασαν τα όπλα τους. Όμως στο τελευταίο λεπτό όταν οι σφαίρες ήταν έτοιμες να τους αποτελειώσουν, ανακοινώθηκε η διαταγή του Τσάρου η οποία μετέτρεπε τη  θανατική ποινή σε εξορία στα κάτεργα.

 Αυτές τις στιγμές θα τις γνωρίσουμε αργότερα από το μυθιστόρημα του «Ο ηλίθιος».

 Αυτά τα τρομερά λεπτά άφησαν σημάδι στην ψυχή του Ντοστογιέβσκυ, σε όλη του τη ζωή.

 Τέσσερα χρόνια έμεινε ο Ντοστογιέβσκυ στο κάτεργο, μετά άλλα 4 χρόνια υπηρέτησε σαν απλός στρατιώτης. Στη Σιβηρία ο συγγραφέας γνωρίστηκε πιο κοντά με τα μαρτύρια και τον εξευτελισμό των ανθρώπων.

 Έμαθε το ρωσικό λαό τόσο καλά, όσο ίσως μόνο μερικοί τον ξέρουν. Τη ζωή του στο κάτεργο ο Ντοστογιέβσκυ την περιγράφει στο έργο του «Αναμνήσεις από το σπίτι των πεθαμένων».

 Το 1859 του επέτρεψαν να γυρίσει στην Πετρούπολη όπου έζησε μεγάλο μέρος της ζωής του και έγραψε τα μεγαλύτερα του έργα.

 Τα 8 χρόνια καταναγκαστικής ζωής επέδρασαν θανάσιμα στην υγεία του: μέχρι τον θάνατο του τον βασάνιζαν οι κρίσεις επιληψίας. Εκτός απ’ αυτό επέδρασαν στο  χαρακτήρα του συγγραφέα η δυστυχία στην οικογένεια του (θάνατος του αγαπημένου του αδελφού, της γυναίκας και των δύο παιδιών του). Ο Ντοστογιέβσκυ πέθανε το 1881.

 «Η μεγαλοφυΐα του Ντοστογιέβσκυ είναι αναμφισβήτητη. Σε δύναμη αναπαραστάσεως το ταλέντο του ισούται ίσως μόνον με το ταλέντο του Σαίξπηρ» έγραφε ο Μαξίμ Γκόρκυ:

 Σε πολλές χώρες οι αναγνώστες γνωρίζουν τα καλύτερα διηγήματα του Ντοστογιέβσκυ: «Ταπεινοί και καταφρονεμένοι, «Δαιμονισμένος», «Έγκλημα και τιμωρία», «Αδελφοί Καραμαζώφ», «Ο Ηλίθιος».

 Γιατί αυτό το ενδιαφέρον για τα έργα του συγγραφέα;

 Η δημιουργία του Ντοστογιέβσκυ όπως και η κοσμοθεωρία του είναι εξαιρετικά δύσκολη και αντιφατική.

 Ο Ντοστογιέβσκυ αμείλικτα, ειλικρινά έδειξε την πικρή τύχη των καταπιεζομένων και δυστυχισμένων.

 Με τις μορφές των ηρώων του ο συγγραφέας διήγηρε τη  συμπάθεια, τη  συμπόνια και το  σεβασμό προς όλους τους «Ταπεινούς και καταφρονεμένους». Αυτούς τους ανθρώπους ο συγγραφέας αντιπαράτασσε με τους εκπροσώπους της κυρίαρχης τάξης-αδιάφορους, σκληρούς, έτοιμους για χάρη της επιτυχίας των στόχων τους για κάθε αισχρότητα και ατιμία.

 Όμως η τραγωδία του συγγραφέα ήταν, στο ότι δεν ήξερε, ή πως πρέπει να ενεργήσει ο άνθρωπος για να λυτρωθεί απ’ το πολιτιστικό κακό, δεν μπόρεσε να καταλάβει τη ριζική αντίθεση των συμφερόντων των καταπιεστών από τα συμφέροντα των καταπιεζόμενων. Έτσι αρνητικά αδιαφορούσε για οποιαδήποτε δραστήρια διαμαρτυρία ή ακόμα για οποιανδήποτε επαναστατική δράση.

 Ενώ στη  νεαρά του ηλικία ενδιαφέρετο για τις προοδευτικές σοσιαλιστικές ιδέες, σύντομα όμως ξέφυγε απ’ αυτές τις πεποιθήσεις.

 Το  συνέτριψαν τα κάτεργα, η αρρώστια, η φτώχεια. Έπαυσε να πιστεύει στην δυνατότητα αλλαγής της ζωής με επαναστατικό τρόπο και άρχισε να καλεί τους ανθρώπους να αρνηθούν τον αγώνα, να υπομένουν, να υποφέρουν, να υποταχθούν.

 «Υποτάχθου, υπερήφανε άνθρωπε!», «Τα βάσανα είναι η ζωή»-αναφωνούσε ο συγγραφέας.

 Αυτήν την εποχή ο συγγραφέας με θαυμασμό γράφει για ανθρώπους πράους, υπάκουους στη  μοίρα, ανθρώπους που ψάχνουν παρηγοριά και καθησύχαση στη  θρησκεία-τέτοιους όπως η Σόνια Μαρμελάτοβα («Έγκλημα και Τιμωρία») ο πρίγκιπας Μίσκιν («Ο ηλίθιος»), ο Αλιόσια Καραμαζώφ («Αδελφοί Καραμαζώφ»).

 Εν τούτοις ο συγγραφέας έβλεπε, ότι οι πιστοί και οι ταπεινοί, οι αδύνατοι και αβοήθητοι άνθρωποι δεν θα μπορούσαν να  λυτρώσουν το  κόσμο απ’ το κακό, δεν θα μπορούσαν να βοηθήσουν τους άλλους. Του εφαίνετο πως η ανθρώπινη ζωή είναι ατέλειωτα πάθη και μαρτυρία, όμως αλλιώς δεν μπορούσε να ζήσουμε.

 Οι ήρωες των έργων του Ντοστογιέβσκυ όλη την ώρα υποφέρουν, αισθάνονται αφόρητο ψυχικό πόνο. Ο συγγραφέας, λαμπρά, υπέροχα ανοίγει την ψυχή του πάσχοντος ανθρώπου, ίσως γιατί και ο ίδιος πολύ υπέφερε καθ’ όλη τη διάρκεια της δύσκολης τραγικής ζωής του.

 Οι αντιδραστικοί κριτικοί αναφέρονται ειδικά σ’ αυτές τις πλευρές του έργου του Ντοστογιέβσκυ προσπαθώντας να πείσουν τους αναγνώστες, ότι δύναμη του βρίσκεται στο  θρησκευτικό λόγο, στις χριστιανικές ιδέες και ότι η μεγάλη αρετή συνίστατο όχι στον αγώνα ενάντια στους καταπιεστές αλλά στην υποταγή και ευπείθεια.

 Ο Ντοστογιέβσκυ έβλεπε μόνον, τις σκοτεινές και θλιβερές πλευρές της ζωής, έβλεπε τον υποφέροντα άνθρωπο. Δεν μπορούσε να καταλάβει τις αιτίες των ανθρώπινων παθών και δεν ήξερε πως έπρεπε να εξολοθρευτούν αυτά τα πάθη, όμως τα βιβλία του εκφράζουν διαμαρτυρία ενάντια στην καταπίεση.

 Ο σύγχρονος προοδευτικός αναγνώστης με μεγάλη συμπάθεια και μαζί συγκίνηση διαβάζει τα ιδιοφυή έργα του Ντοστογιέβσκυ, η δύναμη των οποίων βρίσκεται στον αληθινό ανθρωπισμό, στην αγάπη προς τους «μικρούς ανθρώπους» 

 «Ο τελευταίος, πιο ξεχασμένος άνθρωπος είμαι κι’ αυτός άνθρωπος και ονομάζεται αδελφός μου» έγραφε ο Ντοστογιεβσκυ.

 Ήθελε να εδραιώσει την αξία, την τιμή και το δίκαιο του ταπεινού ανθρώπου, να ανοίξει τον εσωτερικό του κόσμο, να δείξει όλες τις δύσκολες και λεπτές κινήσεις της ψυχής, της ψυχής του άρρωστου, τσακισμένου, ταπεινού όμως μεγάλου στα πάθη του ανθρώπου.

 Α.Π.

 
 

 

ΜΠΕΛΑ-ΜΠΑΙΣ

 

» ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ

» ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ

» ΓΝΩΜΙΚΑ-ΣΟΦΑ ΛΟΓΙΑ

» ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

» ΣΥΓΓΡΑΦΙΚΟ ΕΡΓΟ

» ΣΥΝΔΕΣΕΙΣ

» ΝΕΑ

» ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ