Επιλέξτε γλώσσα:  

 

ΓΙΑΤΙ Ο ΜΑΡΞ ΕΙΧΕ ΔΙΚΙΟ - 18 2013f Feb 2013

Η πρόσφατη χρηματοπιστωτική καταστροφή, μας ανάγκασε και πάλι να σκεφτούμε τους όρους σύμφωνα με τους οποίους ζούμε στο σύνολο τους, και ήταν ο Μάρξ ο οποίος προέβλεπε ότι ο καπιταλισμός θα γίνει παγκόσμιος, και ότι οι ανισότητες θα ενταθούν σε μέγιστο βαθμό».

ΜΕΘΕΞΗ ΣΤΗΝ ΕΝΑΛΙΑ ΓΗ - 25 2007f Aug 2007

Έχετε μπροστά σας ένα βιβλίο φωτογραφιών, ένα άλμπουμ, που παρουσιάζει τις ομορφιές της Κύπρου – ελεύθερης και κατεχόμενης. Οι 500 φωτογραφίες είναι η επίμονη δουλειά αρκετών χρόνων και η δύσκολη επιλογή από 10000 και πλέον εικόνων που τράβηξα, περιδιαβάζοντας και τις δυο πλευρές της Κύπρου, πολλές φορές σε δύσβατες και δύσκολες περιοχές.

 

Το Συνεταιριστικό Κίνημα – αντίδοτο στην κρίση

«Σε περιόδους κρίσης οι συνεταιρισμοί είναι πιο ανθεκτικοί και σταθεροί απ’ ότι άλλες μορφές επιχειρήσεων γεγονός που αποδίδεται στην μακρόπνοη προσέγγιση  τους, στις ισχυρές εδαφικές καταβολές τους, στην προάσπιση των συμφερόντων των μελών τους καθώς και στη σημασία που αποδίδουν στη μεταξύ τους συνεργασία».

Η πιο πάνω αναφορά περιέχεται σε σχετική γνωμάτευση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (ΕΟΚΕ), η οποία προτρέπει τα κράτη μέλη αφενός να διαμορφώσουν ένα ευνοϊκό περιβάλλον για την αναγνώριση και την ανάπτυξη των συνεταιρισμών σε όλα τα πεδία και τους τομείς και αφετέρου να υιοθετήσουν μια συνολική πολιτική  για την προαγωγή του συνεταιριστικού επιχειρηματικού μοντέλου.

Το συνεταιριστικό επιχειρηματικό μοντέλο έχει ένα καθαρό μη κερδοσκοπικό χαρακτήρα και με αυτή την έννοια είναι ένα μοντέλο έντονα ανθρωποκεντρικό. Το 1995 στο Παγκόσμιο Συνέδριο της Διεθνούς Συνεταιριστικής ΄Ενωσης στο Μάντσεστερ, διατυπώθηκε ο εξής ορισμός: «Ως συνεταιρισμός νοείται μια αυτόνομη ένωση προσώπων, που συγκροτείται εθελοντικά για την αντιμετώπιση  των κοινών οικονομικών, κοινωνικών και πολιτιστικών αναγκών και επιδιώξεων τους δια μέσου μιας συνιδιόκτητης και δημοκρατικά διοικούμενης επιχείρησης».

Στο ίδιο συνέδριο αποκρυσταλλώθηκαν και οι επτά βασικές αρχές που διέπουν μια συνεταιριστική λειτουργία:

 

  • Εθελοντική και Ελεύθερη συμμετοχή
  • δημοκρατική διοίκηση εκ μέρους των μελών
  • οικονομική συμμετοχή των μελών
  • αυτονομία και ανεξαρτησία
  • εκπαίδευση και πληροφόρηση
  • συνεργασία μεταξύ των συνεταιρισμών
  • μέριμνα για την κοινότητα

Ιστορικά ο συνεταιρισμός, ως οικονομικό-κοινωνικός θεσμός αναπτύχθηκε από τον 18ο αιώνα. Στις  σκέψεις και τα οράματα των ουτοπικών σοσιαλιστών Ρόμπερτ Οουεν και Κάρλου Φουριέ για τη δημιουργία αυτόνομων κοινοτήτων συλλογικής ιδιοκτησίας, ανιχνεύονται  οι ιδεολογικές ρίζες του συνεταιρισμού. Η θεμελίωση του έρχεται όμως το 1844 στην πόλη Ρότσντελ της Αγγλίας με την ίδρυση του συνεταιρισμού των «Δικαίων σκαπανέων της Ρότσντεηλ». Οι άθλιες συνθήκες εργασίας και διαβίωσης των εργατών και τα πενιχρά τους εισοδήματα οδήγησαν 28 τεχνίτες στην ίδρυση ενός καταστήματος πώλησης τροφίμων και ενδυμάτων, οικοδόμησης κατοικιών και παραγωγικής ενασχόλησης των ανέργων μελών. Στη συνέχεια εμπλούτισαν τις δραστηριότητες τους φτιάχνοντας υφαντουργείο, βιβλιοθήκες και Ταμείο Προνοίας. Η προσπάθεια στέφθηκε με επιτυχία και εξαπλώθηκε σε πολλές χώρες.

Ο θεσμός των συνεταιριστικών επιχειρήσεων στην Ευρώπη (Τραπεζικοί, γεωργικοί, στεγαστικοί και άλλοι καταναλωτικοί συνεταιρισμοί)                        λειτουργεί εδώ και 160 χρόνια και αποτελεί σημαντικό μοχλό τοπικής και περιφερειακής ανάπτυξης. Στην Ευρώπη υπάρχουν σήμερα 160,000 συνεταιριστικές επιχειρήσεις ανήκουν σε 123 εκατ. μέλη το μερίδιο της αγοράς φθάνει το 17% ενώ πρόσφεραν απασχόληση σε 5,4 εκατ. άτομα.

Μερικές από τις πιο γνωστές συνεταιριστικές τράπεζες είναι η Credit Agricole της Γαλλίας που είχε εξαγοράσει και την Εμπορική Τράπεζα της Ελλάδος, η RADOBANK της Ολλανδίας, η DZ Βαnk στη Γερμανία.

Η σημερινή παγκόσμια οικονομική κρίση-που μόνο μ’ αυτή του 1929 μπορεί να συγκριθεί- προκάλεσε την επιδείνωση της κατάστασης εκατομμυρίων πολιτών, την επίθεση ενάντια στον κρατικό τομέα, ενάντια στους μισθούς και τις κοινωνικές παροχές. Πέραν τούτου συνεχίζεται η πορεία συσσώρευσης υπερβολικά μεγάλου πλούτου, σε λίγα χέρια, γεγονός που οδηγεί σε κραυγαλέες κοινωνικές και οικονομικές ανισότητες αλλά ακόμη και σε χρεοκοπίες κρατών.

Οι κοινωνικές αυτές αναστατώσεις αν λειτουργήσουν σαν ντόμινο, μπορούν να οδηγήσουν σε σαρωτικές αλλαγές σε Παγκόσμιο Επίπεδο που θα έχουν ενδεχομένως και μεγάλη δόση σοσιαλιστικών οικονομικών προτύπων.

Μέσα σ’ αυτό το πλαίσιο προβάλλει το  Συνεταιριστικό Κίνημα, το οποίο παρουσιάζεται ανθεκτικό σε περιόδους κρίσης, εμφανίζει ολοένα και μεγαλύτερο κύκλο εργασιών. Το πιο πάνω συμπέρασμα επιβεβαιώνεται με τα στοιχεία που παρουσιάζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, που περιέχονται στην Γνωμάτευση της ΕΟΚΕ. Κατ’ αρχήν, σημειώνεται ότι καμία συνεταιριστική τράπεζα δεν έχει χρεοκοπήσει στην Ευρωπαϊκή ΄Ενωση.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, το 2009, ο κύκλος εργασιών των συνεταιρισμών αυξήθηκε κατά 10% ενώ η βρετανική οικονομία συρρικνώθηκε κατά 4,9%. Το 2010, ο συνεταιριστικός τομέας συνέχισε να αναπτύσσεται κατά 4,4%, σε σύγκριση με ρυθμό ανάπτυξης επί του συνόλου της οικονομίας του Ηνωμένου βασιλείου της τάξεως του 1,9%. Ο αριθμός των συνεταιρισμών στο Ηνωμένο Βασίλειο αυξάνεται σταθερά και το 2010 ανήλθε σε ποσοστό 9%. Οι συνεταιρισμοί γνωρίζουν άνθηση σε όλους τους τομείς της οικονομίας.

Στη Γερμανία, ο συνεταιριστικός τομέας επεκτείνεται, ιδιαίτερα στον τομέα της ενέργειας των Μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ), και της υγειονομικής περίθαλψης. Κατά τη διάρκεια των τριών τελευταίων ετών παρατηρείται τεράστια αύξηση του αριθμού των νέων συνεταιρισμών: 370 το 2011, 289 το 2010, 241 το 2009,     Σύμφωνα με έκθεση της Γερμανικής Συνεταιριστικής Ομοσπονδία (DGRV),    το 2010 ποσοστό μόλις 0,1% των επιχειρήσεων που αναγκάστηκαν να κηρύξουν στάση πληρωμών αφορούσε συνεταιριστικές επιχειρήσεις και αυτό είναι το χαμηλότερο ποσοστό για όλα τα είδη επιχειρήσεων. Εξάλλου, επιβεβαιώθηκε ότι η προσχώρηση σε έναν συνεταιρισμό μειώνει κατά πολύ τον κίνδυνο αποτυχίας των μεμονωμένων επιχειρήσεων.

Στη Γαλλία, το προσδόκιμο επιβίωσης των συνεταιρισμών εργαζομένων μετά από μία τριετία ανέρχεται σε 74% σε σύγκριση με τον εθνικό μέσο όρο  που αντιστοιχεί σε 66%. Μεταξύ του 2000 και του  2009, 329 επιχειρήσεις μετατράπηκαν σε συνεταιρισμούς εργαζομένων, εκ των οποίων διασώθηκαν περισσότερες από 250. Τα διαθέσιμα στοιχεία για το 2010 επιβεβαίωσαν την ανοδική τάση που παρατηρήθηκε ιδίως κατά τη διάρκεια των τριών τελευταίων ετών.  

Στην Ιταλία,  η απασχόληση σε συνεταιρισμούς αυξήθηκε κατά 3% το 2010, ενώ η συνολική απασχόληση στον ιδιωτικό τομέα σημείωσε μείωση της τάξεως του 1%. Η κρίση στον τομέα της κοινωνικής πρόνοιας έχει ως αποτέλεσμα τον πολλαπλασιασμό του αριθμού των κοινωνικών συνεταιρισμών με γοργό ρυθμό. Οι περισσότεροι νέοι συνεταιρισμοί είναι νεοσύστατες επιχειρήσεις, αλλά περίπου ένας στους τέσσερις είναι συνδεδεμένη εταιρεία που προωθείται από άλλους συνεταιρισμούς.

Στην περίπτωση της Ισπανίας, η οποία έχει πληγεί σοβαρά από την κρίση, η μείωση της απασχόλησης το 2008 και το 2009 ήταν της τάξεως του 4.5% στον τομέα των συνεταιρισμών έναντι 8% στις συμβατικές επιχειρήσεις. Εντούτοις, το 2010 οι συνεταιρισμοί εργαζομένων αύξησαν τον αριθμό των θέσεων εργασίας τους κατά 0.2% ενώ η συνολική απασχόληση στις συμβατικές επιχειρήσεις μειώθηκε κατά 3.2%.

Σε ορισμένες χώρες απαντάται μια παρόμοια κατάσταση με αυτή που περιγράφεται παραπάνω. Στη Σουηδία, ο αριθμός των νεοσυσταθέντων συνεταιρισμών ήταν αναλογικά υψηλότερο από εκείνον των άλλων νεοσύστατων επιχειρήσεων.  Το ποσοστό «θνησιμότητας» των συνεταιρισμών είναι χαμηλότερο από αυτό των συμβατικών επιχειρήσεων.

Στην Κύπρο, οι συνεταιρισμοί γνωρίζουν επίσης άνθηση. Η κυβέρνηση υπογραμμίζει ότι η συνεισφορά τους στην οικονομική και κοινωνική αναβάθμιση της κοινωνίας είναι ζωτικής σημασίας.

Στην γνωμάτευση της ΕΟΚΕ τονίζεται ότι οι συνεταιρισμοί θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη σε όλες τις πολιτικές της ΕΕ που συμβάλλουν στην έξυπνη, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη, καθώς και στις σχετικές εμβληματικές πρωτοβουλίες της στρατηγικής  «Ευρώπη 2020». Απαιτείται η διασφάλιση ισότιμων όρων  ανταγωνισμού μεταξύ των συνεταιρισμών και άλλων μορφών επιχειρήσεων, με παράλληλη διαφύλαξη των στόχων και των μεθόδων εργασίας των συνεταιρισμών.

Περαιτέρω εισηγείται όπως η Ευρωπαϊκή  Επιτροπή, θα πρέπει να διασφαλίσουν ότι οι μηχανισμοί χρηματοδότησης σε επίπεδο ΕΕ-συμπεριλαμβανομένου του σχεδίου δράσης  για τη χρηματοδότηση των ΜΜΕ που προτείνεται στην Πράξη για την Ενιαία Αγορά-καθίστανται προσβάσιμοι από τις συνεταιριστικές επιχειρήσεις θα πρέπει δε να καταβληθεί ιδιαίτερη προσπάθεια, από κοινού με τον τραπεζικό τομέα, προκειμένου να συμβεί το ίδιο και όσον αφορά τον καθορισμό ειδικών μέσων. Ενδείκνυνται επίσης να διευκολυνθεί ο διαμεσολαβητικός ρόλος  των χρηματοδοτικών μέσων της  Ε.Ε. για τις μικρότερες συνεταιριστικές τράπεζες, ιδίως μέσω απλουστευμένων διοικητικών απαιτήσεων.

Θα πρέπει να ληφθούν μέτρα  για τη διευκόλυνση της μεταβίβασης επιχειρήσεων στους εργαζόμενους, σε συνέχεια της πρότασης της ΕΟΚΕ για τη θέσπιση πλαισίου που θα διευκολύνει την οικονομική συμμετοχή των εργαζομένων. Οι συνεταιρισμοί εργαζομένων οι εξαγορές επιχειρήσεων από εργαζομένους ενδείκνυται να ενισχύονται από ειδικό κονδύλιο του προϋπολογισμού της ΕΕ το οποίο θα πρέπει  να περιλαμβάνει και χρηματοδοτικά μέσα.

Τα προγράμματα και τα ταμεία που προβλέπονται για την επικείμενη δημοσιονομική περίοδο 2014-2020 -και κυρίως τα Διαρθρωτικά Ταμεία-πρέπει να αποβούν χρήσιμα εργαλεία για τη στήριξη των συνεταιρισμών. Κατά τον καθορισμό των επιχειρησιακών προγραμμάτων, οι προτεραιότητες    θα πρέπει να εστιάζουν στην παροχή στήριξης στη βιώσιμη επιχειρηματική ανάπτυξη και στην υπεύθυνη αναδιάρθρωση, αλλά και να εμπεριέχουν μέτρα προς αυτή την κατεύθυνση.

Το συνεταιριστικό κίνημα στην Κύπρο

 

Η παρουσία των συνεταιριστικών ιδρυμάτων  στην Κύπρο χρονολογείται από τις αρχές του 20 αιώνα. Η πρώτη Συνεργατική Εταιρεία  συστάθηκε το 1909 ενώ το 1914 ο Νομοθετικό σώμα ψήφισε το Νόμο «Περί Συνεργατικών Πιστωτικών Εταιρειών».

Η μεγάλη όμως ανάπτυξη του Συνεργατισμού στην Κύπρο παρουσιάζεται τα έτη 1936-1974. Το 1937 ιδρύθηκε η Συνεργατική Κεντρική Τράπεζα σκοπός της οποίας ήταν η δημιουργία κεφαλαίων του Συνεργατικού Κινήματος και η αυτοχρηματοδότηση. Η Τράπεζα  δεχόταν ως καταθέσεις τα πλεονάσματα των μεγάλων και εύπορων Συνεργατικών Εταιρειών και παραχωρούσε στις πτωχότερες δάνεια με ευνοϊκούς όρους το οποίο οι Συνεργατικές στη συνέχεια παραχωρούσαν στα μέλη τους  με τη μορφή βραχυπρόθεσμων πιστώσεων. Την περίοδο εκείνη ο Συνεργατισμός στήριξε τους φτωχούς πολίτες, τους γεωργούς και τους μικροεπιχειρηματίες, τους οποίους εκμεταλεύοντο άγρια οι κάθε λογείς τοκογλύφοι.

Η τουρκική εισβολή επέφερε μεγάλο πλήγμα στην οικονομία της Κύπρου και κατά συνέπεια στο Συνεργατικό Κίνημα.

Το κίνημα, στην προσπάθεια του να βοηθήσει στην επαναδραστηριοποίηση και απασχόληση των εκτοπισθέντων, προχώρησε στην ίδρυση νέων μεγάλων Συνεργατικών Εταιρειών στον τομέα της βιομηχανίας και στην επαναδραστηριοποίηση υφιστάμενων. Δυστυχώς η ενέργεια αυτή απέτυχε με αποτέλεσμα να επέλθει σοβαρή οικονομική κρίση στο Κίνημα και στις αρχές του 1980 οι εταιρείες αυτές τέθηκαν υπό εκκαθάριση.

Παρόλα όμω τα γεγονότα αυτά, το Συνεργατικό Κίνημα της Κύπρου επιβίωσε και σήμερα θεωρείται ένα από τα πλέον δυνατά και καλά οργανωμένα Συνεργατικά Κινήματα στο κόσμο.

Το Συνεργατικό Κίνημα στην Κύπρο σημειώνει σταθερή ανοδική πορεία και βρίσκεται σε ικανοποιητικά επίπεδα ανάπτυξης.

Η Παγκόσμια Οικονομική κρίση έχει επηρεάσει σημαντικά την μικρή αλλά ανοικτή οικονομία της Κύπρου. Οι μεγάλες τράπεζες λόγω της  έκθεσης του στα ελληνικά ομόλογα αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα επιβίωσης. Όμως τα Συνεταιρικά Πιστωτικά Ιδρύματα στην Κύπρου έχουν αυξήσει το μερίδιο τους στην αγορά από 35% σε 38% όσον αφορά τις καταθέσεις και από 27% σε 29% όσον αφορά  τα δάνεια, επιβεβαιώνοντας έτσι το γεγονός ότι οι Κύπριοι θεωρούν τα συνεταιρικά πιστωτικά ιδρύματα  ως ασφαλές λιμάνι σε περιόδους κρίσης.

 

 

 

ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΥΛΙΚΚΑΣ

Υπεύθυνος του Γραφείου Ερευνών ΠΕΟ και μέλος της ΕΟΚΕ

 

Λευκωσία 17.5.2012

 

 

 

 

ΜΠΕΛΑ-ΜΠΑΙΣ

 

» ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ

» ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ

» ΓΝΩΜΙΚΑ-ΣΟΦΑ ΛΟΓΙΑ

» ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

» ΣΥΓΓΡΑΦΙΚΟ ΕΡΓΟ

» ΣΥΝΔΕΣΕΙΣ

» ΝΕΑ

» ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ