Επιλέξτε γλώσσα:  

 

ΓΙΑΤΙ Ο ΜΑΡΞ ΕΙΧΕ ΔΙΚΙΟ - 18 2013f Feb 2013

Η πρόσφατη χρηματοπιστωτική καταστροφή, μας ανάγκασε και πάλι να σκεφτούμε τους όρους σύμφωνα με τους οποίους ζούμε στο σύνολο τους, και ήταν ο Μάρξ ο οποίος προέβλεπε ότι ο καπιταλισμός θα γίνει παγκόσμιος, και ότι οι ανισότητες θα ενταθούν σε μέγιστο βαθμό».

ΜΕΘΕΞΗ ΣΤΗΝ ΕΝΑΛΙΑ ΓΗ - 25 2007f Aug 2007

Έχετε μπροστά σας ένα βιβλίο φωτογραφιών, ένα άλμπουμ, που παρουσιάζει τις ομορφιές της Κύπρου – ελεύθερης και κατεχόμενης. Οι 500 φωτογραφίες είναι η επίμονη δουλειά αρκετών χρόνων και η δύσκολη επιλογή από 10000 και πλέον εικόνων που τράβηξα, περιδιαβάζοντας και τις δυο πλευρές της Κύπρου, πολλές φορές σε δύσβατες και δύσκολες περιοχές.

 

 

ΕΡΓΑΣΙΑΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ

ΣΑΦΕΙΣ ΚΑΙ ΞΕΚΑΘΑΡΕΣ ΟΙ ΘΕΣΕΙΣ ΤΟΥ Δ. ΧΡΙΣΤΟΦΙΑ  

 

 

Τη βδομάδα που πέρασε ο Δημήτρης Χριστόφιας παρουσίασε τις προγραμματικές θέσεις του για τα εργασιακά ζητήματα. Ο υποψήφιος Πρόεδρος τόνισε ότι θα σεβαστεί και θα ενισχύσει το ιστορικά διαμορφωμένο κυπριακό μοντέλο εργασιακών σχέσεων, το οποίο αποτελεί κατάκτηση της κοινωνίας.

Ανάφερε δε, ότι, θα προωθήσει τον εκσυγχρονισμό του εκεί όπου αυτό θα κριθεί αναγκαίο, με βασικό γνώμονα

 

  • - την προστασία και περαιτέρω προώθηση του θεσμού των ελεύθερων συλλογικών διαπραγματεύσεων
  • - τη στήριξη των βασικών συντελεστών του συστήματος που είναι το συνδικαλιστικό κίνημα και οι εργοδοτικοί σύνδεσμοι
  • - την προστασία των συλλογικών διαπραγματεύσεων και τη δημιουργία προϋποθέσεων για την εφαρμογή τους στην πράξη σε όλο το εύρος της οικονομίας
  • - την περαιτέρω στήριξη και προστασία του δικαιώματος οργάνωσης των εργαζομένων

Πιστεύουμε ότι ο Δημήτρης Χριστόφιας είναι ο μόνος υποψήφιος που έχει σαφείς και ξεκάθαρες θέσεις πάνω στα εργασιακά ζητήματα, είναι ο μόνος υποψήφιος που μπορεί να εμπιστευτούν οι εργαζόμενοι γιατί διαχρονικά εκείνος και το ΑΚΕΛ υπερασπίζονται με πάθος τα καλώς νοούμενα συμφέροντα τους.

Στο παρόν σημείωμα θα ενδιατρίψουμε λίγο περισσότερο στο θέμα των εργασιακών σχέσεων γιατί στη  διακυβέρνηση μιας χώρας η σημασία των εργασιακών σχέσεων είναι τεράστια.

Όμως, ιδιαίτερα, για την Κύπρο, με τη  μικρή και ανοικτή οικονομία με το Κυπριακό πρόβλημα άλυτο  οι εργασιακές σχέσεις είναι ακόμη περισσότερο σημαντικές.

Υγιείς και ομαλές εργασιακές σχέσεις δημιουργούν προϋποθέσεις για πρόοδο και ευημερία όλων των κατοίκων της Κύπρου. Ταυτόχρονα διασφαλίζουν σταθερή οικονομική ανάπτυξη χωρίς κρίσεις και παλινδρομήσεις.

Το σημερινό σύστημα των εργασιακών σχέσεων ουσιαστικά εμπεδώθηκε μετά την ανεξαρτησία και τη δημιουργία της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Το Σύνταγμα κατοχύρωσε κατά πολύ συγκεκριμένο τρόπο

 

  • - το δικαίωμα της οργάνωσης σε συντεχνία (άρθρο 21)
  • - το δικαίωμα ελεύθερης διαπραγμάτευσης για συναφή θέματα (άρθρο 26)
  • - το δικαίωμα της απεργίας (άρθρο 27)

 

Κώδικας Βιομηχανικών Σχέσεων

 

Η πιο σημαντική εξέλιξη στον τομέα των εργασιακών σχέσεων ήταν η υπογραφή το 1962 της Βασικής Συμφωνίας από μέρους των Συντεχνιών, των Εργοδοτικών Οργανώσεων και της Κυβέρνησης.

Με την πάροδο του χρόνου η πείρα κατέδειξε ότι υπήρχαν κάποια κενά στη Βασική Συμφωνία τα οποία έδιδαν αφορμή για παρερμηνεία και προστριβές. Αυτά τα κενά συμπληρώθηκαν με αμοιβαία αποδεκτή συμφωνία και ενσωματώθηκαν το 1977 στον Κώδικα Βιομηχανικών Σχέσεων.

 

Με τον Κώδικα αναγνωρίζεται το δικαίωμα των εργατοϋπαλλήλων να οργανώνονται στη Συντεχνία της εκλογής τους και ταυτόχρονα αναγνωρίζεται ότι «ελεύθερες συλλογικές διαπραγματεύσεις αποτελούν το βασικό τρόπο καθορισμού των όρων εργοδότησης και απολαβών των εργαζομένων και δια τούτο αμφότερες οι πλευρές αναλαμβάνουν όπως:

 

  • - ενθαρρύνουν τις συλλογικές διαπραγματεύσεις και τις κοινές συναντήσεις
  • - διαπραγματεύονται σε πνεύμα καλής πίστης και αλληλοκατανόησης
  • - τηρούν πιστά τις εκ των συλλογικών διαπραγματεύσεων απορρέουσες συλλογικές συμβάσεις…»

 

Το Συντεχνιακό Κίνημα υπογράφοντας τον Κώδικα ανελάμβανε και ορισμένες υποχρεώσεις. Π.χ. όταν υπάρχουν αιτήματα προς υποβολή πρέπει να τα υποβάλλει γραπτώς. Πρέπει να δίδεται στους εργοδότες ικανοποιητικός χρόνος για τη μελέτη των αιτημάτων. Στην απεργία το συνδικαλιστικό κίνημα προχωρά όταν εξαντληθούν όλα τα στάδια των διαπραγματεύσεων και μεσολαβήσεων και αφού γίνει προηγουμένως προειδοποίηση.

 

Η εθελοντική αποδοχή αυτής της τακτικής, αυτών των υποχρεώσεων είναι ενδεικτική του γεγονότος ότι το συντεχνιακό κίνημα πέρασε από το στάδιο του αυθορμητισμού και στερεώθηκε σαν ισχυρό, πειθαρχημένο κίνημα.

Κρίνοντας τη 45χρονη και πλέον λειτουργία του Κώδικα Βιομηχανικών Σχέσεων μπορούμε να τη χαρακτηρίσουμε σαν πετυχημένη.

Η συμβολή του Κώδικα στη διατήρηση της εργατικής ειρήνης ήταν αρκετά σημαντική.

Πέραν τούτου σημαντική και καθοριστική ήταν η συμβολή του στην προώθηση της κοινωνικό-οικονομικής ανάπτυξης της Δημοκρατίας.

Παρά τη θετική εκτίμηση της συμβολής του Κώδικα,  εν τούτοις στα πλαίσια των εξελίξεων και των αλλαγών που συμβαίνουν στον τομέα της εργασίας εξαιτίας της εναρμόνισης με το Κοινοτικό κεκτημένο ο Κώδικας χρήζει ανανέωσης και εκσυγχρονισμού.

 

Βέβαια επικαλούμενοι το κοινοτικό κεκτημένο οι εργοδότες μιλούν για ευελιξία, για νέες μορφές εργασίας, για ελαστικότητα. Στην πράξη γίνονται προσπάθειες για παραμερισμό του Κώδικα και των συντεχνιών με χρησιμοποίηση προσωπικών συμβολαίων και άλλων μορφών απασχόλησης.

 

Συλλογικές διαπραγματεύσεις

Στην Ευρώπη οι συλλογικές διαπραγματεύσεις διεξάγονται μεταξύ των εργοδοτών και των συνδικαλιστικών οργανώσεων σε εθνικό, κλαδικό, επιχειρησιακό επίπεδο.   

Στην Κύπρο ισχύει το ίδιο. Το πρόβλημα έγκειται στις περιπτώσεις μη οργανωμένων εργαζομένων όπου η συλλογική σύμβαση είναι άγνωστη

γι’ αυτούς και η εκμετάλλευση οργιάζει. Υπάρχει βέβαια η ρύθμιση των κατώτατων μισθών με διάταγμα, που αφορά ορισμένες κατηγορίες ανοργάνωτων (πωλητές, γραφείς, νηπιαγωγούς, νοσηλευτικούς βοηθούς, σχολικούς βοηθούς).

Θεωρούμε ότι:

(α) τα επίπεδα των κατώτατων μισθών δεν είναι ικανοποιητικά και θα

     πρέπει να αυξάνονται με ρυθμούς μεγαλύτερους του μέσου όρου των

     αυξήσεων στους υπόλοιπους τομείς.

 

(β) θα πρέπει να επεκταθούν και σ’ άλλες κατηγορίες εργαζομένων.

 

Πέραν τούτων το συνδικαλιστικό κίνημα δε  πρέπει να επιτρέψει την αποκέντρωση της συλλογικής διαπραγμάτευσης ώστε αυτή να διεξάγεται σε επιχειρησιακό επίπεδο όπως είναι η τάση σήμερα στην Ευρώπη. Τέτοια εξέλιξη θα έχει σοβαρές επιπτώσεις στη δύναμη των συνδικάτων.

Περαιτέρω έχοντας την εμπειρία της Ευρώπης θα πρέπει να δούμε την κατοχύρωση μέσω των συλλογικών διαπραγματεύσεων των προνοιών των συμβάσεων και σε μη οργανωμένους εργαζομένους.

Στην Ευρώπη, στις χώρες όπου η πυκνότητα του συνδικαλιστικού Κινήματος είναι χαμηλή εφαρμόζονται νομοθετικές ρυθμίσεις για να επεκταθεί η συλλογική σύμβαση και σε μη οργανωμένους σε συνδικάτα εργαζόμενους.

 

Σε χώρες όμως με ψιλή συνδικαλιστική πυκνότητα, όπως είναι οι σκανδιναβικές,  δεν υπάρχει τέτοια επέκταση.

Στην περίπτωση της Κύπρου όπου η συνδικαλιστική πυκνότητα είναι ψηλή, δεν υπάρχει λόγος να ρυθμιστεί το θέμα των συλλογικών συμβάσεων νομοθετικά γιατί κάτι τέτοιο θα είχε σοβαρές επιπτώσεις στην δύναμη των συνδικάτων,  ενώ θα έβγαζε έξω από το παιγνίδι τον ουσιαστικό ρόλο που παίζουν τα συνδικάτα στη διαδικασία διαπραγμάτευσης, υπογραφής και εφαρμογής των συμβάσεων.

 

Ως εκ τούτου μπορούν να μελετηθούν οι εμπειρίες της Ευρώπης, όπως πρέπει να ληφθούν υπόψη και οι ιδιομορφίες και ιδιαιτερότητες των εργασιακών σχέσεων στην Κύπρο.

 

Όπως επανειλημμένα έχει ειπωθεί και από συνδικαλιστές, αλλά και από κυβερνητικούς παράγοντες το Σύστημα  Εργασιακών Σχέσεων στην Κύπρο είναι από τα πιο επιτυχημένα και πολλοί είναι αυτοί που θα ζήλευαν, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν επιδέχεται αλλαγές και διαφοροποιήσεις ενόψει και των νέων συνθηκών που διαμορφώνονται στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

 

Flexibility- Flexicurity

 

Τα τελευταία χρόνια και ιδιαίτερα μετά την ένταξη μας στην Ευρωπαϊκή ¨Ένωση (Ε.Ε.) νέες ορολογίες με σημαντικό περιεχόμενο, ανάλογα με το πώς τις ερμηνεύει κάποιος, έχουν μπει στη ζωή μας. Πρώτα ήταν η «ευελιξία» στην εργασία (Flexıbılıty), ορολογία που χρησιμοποιήθηκε στα έγγραφα της Στρατηγικής της Λισσαβόνας – μια στρατηγική  που συμφωνήθηκε από τους ηγέτες των χωρών – μελών της Ε.Ε. και που στοχεύει να καταστήσει μέχρι το 2010 την οικονομία της Ε.Ε. την πιο δυναμική και ανταγωνιστική στον κόσμο .

 

 Μετά ήταν η “ευελιξία με ασφάλεια ή ευασφάλεια (Flexıcurıty) που περιέχεται στη λεγόμενη “Πράσινη Βίβλο” – ένα έγγραφο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τον “εκσυγχρονισμό της εργατικής νομοθεσίας και την αντιμετώπιση των προκλήσεων του 21ου αιώνα».

Ο όρος “ευελιξία” της εργασίας αναφέρεται στην προσαρμογή της επιχείρησης με λιγότερο εργασιακό κόστος μέσα από επιλογές πρόσληψης και απασχόλησης προσωπικού με περιεχόμενο ευέλικτο και φθηνότερου κόστους.

 

Μερικές από τις πιο διαδεδομένες ευέλικτες μορφές εργασίας είναι τα προσωπικά συμβόλαια, η μερική απασχόληση, η εποχιακή απασχόληση, η προσωρινή απασχόληση, η τηλεργασία, η παράνομη απασχόληση, οι συμβάσεις ορισμένου χρόνου, οι υπεργολαβίες κλπ.

 

Όλες αυτές οι μορφές στον ένα η τον άλλο βαθμό προϋπήρχαν, όμως στην δεκαετία του ΄90 και στις αρχές του νέου αιώνα με την προσπάθεια των χωρών – μελών της Ε.Ε. να δημιουργήσουν την οικονομική και νομισματική Ένωση (ΟΝΕ) και μετέπειτα να συμφωνήσουν την Στρατηγική της Λισσαβόνας,  έχουν λάβει συγκεκριμένες εκφράσεις με συνεχώς εντεινόμενους ρυθμούς.

 

Αν και τα Συνδικαλιστικά Κινήματα στην Ευρώπη δεν αντιτίθεται στην αρχή των νέων “ευέλικτων’, μορφών απασχόλησης, εν τούτοις υπάρχει μια συνεχής επιφυλακτικότητα και μια ανάγκη για ανάπτυξη στρατηγικών που να επιβλέπουν στην ελαχιστοποίηση των δυσμενών συνεπειών για τους εργαζόμενους και στην προσπάθεια να πεισθούν οι εργαζόμενοι ότι οι ατομικές φιλοδοξίες μπορούν να εκπληρωθούν μέσω της συλλογικής δράσης.

 

Η εφαρμογή στην πράξη όμως μερικών από τις ευέλικτες μορφές απασχόλησης δημιούργησε εντονότατες αντιδράσεις από μέρους των συνδικάτων γιατί οι εργοδότες  τις χρησιμοποιούν με στόχο την κατάργηση των συλλογικών συμβάσεων  και τη  μείωση της επιρροής των συνδικάτων.

Έτσι στην “Πράσινη Βίβλο” εφευρέθηκε μια νέα ορολογία η “ευελιξία με ασφάλεια” παρμένη αποσπασματικά από τις εμπειρίες των Σκανδιναβικών χωρών απομονώνοντας επιλεκτικά στοιχεία επιμέρους παρεμβάσεων και αγνοώντας μια σειρά σημαντικότατων παραμέτρων της ασκούμενης μακροοικονομικής πολιτικής (π.χ. φορολογικό σύστημα) και μακρόχρονων υποδομών για τη δημιουργία όρων κοινωνικής συνοχής και προστασίας της ανεργίας στις χώρες αυτές.

Το θέμα λοιπόν της Flexicurity αποτελεί κεντρική επιλογή του κειμένου της “ Πράσινης Βίβλου”. Η νέα αυτή προσέγγιση εκκινεί από την αντίληψη των επιχειρήσεων οι οποίες επιδιώκουν να χρησιμοποιούν το προσωπικό τους όταν, όπου και όσο εκείνες το επιθυμούν. Επομένως, η έννοια της ευελιξίας επεκτείνεται σε όλο το φάσμα των εργασιακών σχέσεων από την πρόσληψη μέχρι τους όρους της απόλυσης και φυσικά το χρόνο αλλά και τον τόπο εργασίας, όπως επίσης και τη μισθολογική μεταχείριση των εργαζομένων. Ο εργαζόμενος χάνει την εγγύηση της σταθερότητας που του παρέχει το εργατικό δίκαιο αλλά κερδίζει την εγγύηση ενός ελάχιστου εισοδήματος (επιδόματα ανεργίας) και άλλες φορές τη διά βίου μάθηση και κατάρτιση κατά τη διάρκεια των μεταβατικών περιόδων εργασίας του. Βεβαίως, όλες αυτές οι δαπάνες προέρχονται και στηρίζονται στην ευρεία φορολόγηση των εισοδημάτων.

 

Το βασικό συμπέρασμα είναι το ακόλουθο:

 

Το Πράσινο Βιβλίο για τον εκσυγχρονισμό του εργατικού δικαίου επιδιώκει τη μεταρρύθμιση με όρους που συνεπάγονται την απορρύθμισή και τον περιορισμό των όρων προστασίας του εργαζόμενου στο πλαίσιο μιας επίδειξης αλληλεγγύης των μισθωτών, των οποίων ζητείται η συναίνεση απέναντι στους ανέργους, διευκολύνοντας τις επιχειρήσεις να μειώσουν το κόστος τους σε βάρος της ασφάλειας των εργαζομένων έναντι μιας ζητούμενης εναλλακτικής ασφάλειας, αβέβαιης αποτελεσματικότητας, και της οποίας το κόστος φαίνεται να μετακυλύετε από τις επιχειρήσεις προς το κοινωνικό σύνολο.

 

Πρόκειται για την εμμονή της Ένωσης σε ένα παραγωγικό μοντέλο σύμφωνα με το οποίο η εργασία εκλαμβάνεται ως κόστος, υπό το βάρος των υιοθετούμενων όρων λειτουργίας του διεθνούς ανταγωνισμού που ενοχοποιεί τον εργαζόμενο και τα δικαιώματα του. Η Ένωση αντί να στηρίζει και να ενισχύει το πλεονέκτημα του κοινωνικού της προτύπου και να επιχειρεί την προβολή και “εξαγωγή” του, επιδιώκει την εισαγωγή στοιχείων απελευθέρωσης της αγοράς εργασίας που απορυθμίζουν ουσιώδη χαρακτηριστικά του ευρωπαϊκού εργατικού δικαίου όπως η ασφάλεια στην απασχόληση, απαλλάσσοντας τις επιχειρήσεις από βασικές υποχρεώσεις τους και ενισχύοντας το μερίδιο τους στην κατανομή του παραγόμενου εισοδήματος.

 

Στη Κύπρο παρά τις καθησυχαστικές δηλώσεις εκπροσώπων της ΟΕΒ πολλοί εργοδότες όταν μιλούν για “ευελιξία” στο μυαλό τους έχουν την καταστρατήγηση των συλλογικών συμβάσεων την απορρύθμιση της εργασίας και την εφαρμογή τέτοιων μορφών απασχόλησης που θα μειώνουν μεν το κόστος εργασίας αλλά θα αυξάνουν την εκμετάλλευση των εργαζομένων.

 

Το συνδικαλιστικό κίνημα της Κύπρου τάσσεται σταθερά ενάντια σ’ εκείνες τις “ευέλικτες” μορφές απασχόλησης τις οποίες οι εργοδότες χρησιμοποιούν μονομερώς ενάντια στα συμφέροντα των εργαζομένων. Τέτοιες μορφές είναι οι υπεργολαβίες, η ενοικιαζόμενη εργασία, τα προσωπικά συμβόλαια, η παράνομη απασχόληση, κλπ.

 

Το Συνδικαλιστικό κίνημα  αντιτίθεται και αντιπαλεύει με βασικό όπλο τη συλλογική σύμβαση και την Οργάνωση των εργαζομένων. Οι συλλογικές συμβάσεις αποκλείουν κατά κανόνα τέτοιες μορφές ευέλικτης απασχόλησης και προστατεύουν τους εργαζόμενους από την εκμετάλλευση. Η προσθήκη της “ευελιξίας με ασφάλεια” δεν αλλάζει την ουσία και ούτε τους στόχους των εργοδοτών που θέλουν ένα συντεχνιακό κίνημα αποδυναμωμένο και εργαζόμενους που να τους χρησιμοποιούν όπως αυτοί επιθυμούν.

 

Ανδρέας Παυλικκάς

Υπεύθυνος Γραφείου Ερευνών και Μελετών ΠΕΟ

 

29.1.2008

 

 

ΜΠΕΛΑ-ΜΠΑΙΣ

 

» ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ

» ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ

» ΓΝΩΜΙΚΑ-ΣΟΦΑ ΛΟΓΙΑ

» ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

» ΣΥΓΓΡΑΦΙΚΟ ΕΡΓΟ

» ΣΥΝΔΕΣΕΙΣ

» ΝΕΑ

» ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ