Επιλέξτε γλώσσα:  

 

ΓΙΑΤΙ Ο ΜΑΡΞ ΕΙΧΕ ΔΙΚΙΟ - 18 2013f Feb 2013

Η πρόσφατη χρηματοπιστωτική καταστροφή, μας ανάγκασε και πάλι να σκεφτούμε τους όρους σύμφωνα με τους οποίους ζούμε στο σύνολο τους, και ήταν ο Μάρξ ο οποίος προέβλεπε ότι ο καπιταλισμός θα γίνει παγκόσμιος, και ότι οι ανισότητες θα ενταθούν σε μέγιστο βαθμό».

ΜΕΘΕΞΗ ΣΤΗΝ ΕΝΑΛΙΑ ΓΗ - 25 2007f Aug 2007

Έχετε μπροστά σας ένα βιβλίο φωτογραφιών, ένα άλμπουμ, που παρουσιάζει τις ομορφιές της Κύπρου – ελεύθερης και κατεχόμενης. Οι 500 φωτογραφίες είναι η επίμονη δουλειά αρκετών χρόνων και η δύσκολη επιλογή από 10000 και πλέον εικόνων που τράβηξα, περιδιαβάζοντας και τις δυο πλευρές της Κύπρου, πολλές φορές σε δύσβατες και δύσκολες περιοχές.

10 χρόνια ευρώ

Σκέψεις και Προβληματισμοί

 

Η επέτειος των 10 χρόνων της κυκλοφορίας του ευρώ, βρίσκει το νόμισμα και τις χώρες που το χρησιμοποιούν σε μια κατάσταση κρίσης που απειλεί ακόμα και την ύπαρξη του.

Το ευρώ χρησιμοποιείται σήμερα στις καθημερινές  συναλλαγές 332 εκατ. ευρωπαίων, ενώ επιπλέον 175 εκατ. άνθρωποι σ’ όλον τον κόσμο χρησιμοποιούν νομίσματα τα οποία είναι συνδεδεμένα με  το ευρώ.

 Η εφαρμογή του Ενιαίου Ευρωπαϊκού Νομίσματος (ευρώ) ήταν μία από τις πλέον ιστορικές στιγμές της Ευρωπαϊκής Ενωσης, ήταν ένα κρίσιμο βήμα στην προσπάθεια οικονομικής ενοποίησης της Ευρώπης.

 Η εφαρμογή του Ενιαίου Ευρωπαϊκού Νομίσματος (ευρώ) ήταν μία από τις πλέον ιστορικές στιγμές της Ευρωπαϊκής Ενωσης, ήταν ένα κρίσιμο βήμα στην προσπάθεια οικονομικής ενοποίησης της Ευρώπης.

Η διαδικασία εισαγωγής του ευρώ άρχισε το 1999 όταν έγινε το νέο νόμισμα 11 κρατών μελών αντικαθιστώντας τα εθνικά νομίσματα σε δύο στάδια. Στην αρχή καθιερώθηκε ως εικονικό νόμισμα για μέσο πληρωμής-πλην των μετρητών-και για λογιστικούς σκοπούς , ενώ τα εθνικά νομίσματα εξακολουθούσαν να χρησιμοποιούνται για πληρωμές με μετρητά και να θεωρούνται ως υπομονάδες του ευρώ. Σε χαρτονομίσματα και κέρματα κυκλοφόρησε την 1η του Γενάρη του 2002.

Μέχρι σήμερα η ζώνη του ευρώ αποτελείται από 17 κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής ΄Ενωσης, τα οποία υιοθέτησαν το κοινό νόμισμα κατά χρονολογική σειρά ως εξής:

1999: Βέλγιο, Γερμανία, Ιρλανδία, Ισπανία, Γαλλία, Ιταλία, Λουξεμβούργο,
Κάτω Χώρες, Αυστρία, Πορτογαλία και Φιλανδία
2001: Ελλάδα
2007: Σλοβενία
2008: Κύπρος, Μάλτα
2009: Σλοβακία
2011: Εσθονία

ΙΣΤΟΡΙΚΟ

Η διαδικασία για την εγκαθίδρυση της πλήρους Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης (ΟΝΕ) άρχισε το 1989. Επρόκειτο για μια διαδικασία τριών σταδίων. Το πρώτο άρχισε την 1η Ιουλίου 1990, το δεύτερο την 1η Ιουλίου 1994 και το τρίτο και τελευταίο, που διελάμβάνε τη δημιουργία του ενιαίου νομίσματος, άρχισε την 1η Ιανουαρίου 1999.

Το πιο σημαντικό της διαδικασίας αυτής είναι οι αποφάσεις που λήφθηκαν και ενσωματώθηκαν στη Συνθήκη του Μαάστριχ (που υπογράφτηκε το 1992 στην ομώνυμη Ολλανδική πόλη), αποφάσεις που περιλάμβαναν χρονοδιάγραμμα και κριτήρια για την ΟΝΕ τα οποία θα οδηγούσαν στη δημιουργία ενός ενιαίου νομίσματος για τα κράτη που θα ήταν έτοιμα για κάτι τέτοιο από την 1η Ιανουαρίου 1999.

Υπενθυμίζουμε ποια ήταν τα κριτήρια σύγκλισης:

(1) O ρυθμός πληθωρισμού δεν πρέπει να είναι ψιλότερος από 1,5 ποσοστιαίες μονάδες πάνω από το μέσο πληθωρισμό των τριών χωρών με την καλύτερη επίδοση.

(2) Το ποσοστό του μακροπρόθεσμου επιτοκίου να μην υπερβαίνει κατά 2% το μέσο όρο του επιτοκίου των χωρών που έχουν τις καλύτερες επιδόσεις, από την άποψη της σταθερότητας των τιμών.

(3) Το Δημοσιονομικό Έλλειμμα σαν ποσοστό στο Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) να μην υπερβαίνει το 3%.

(4) Το Δημόσιο Χρέος σαν ποσοστό στο ΑΕΠ να μην υπερβαίνει το 60%.

Στην πάροδο του χρόνου υπήρξαν δύο απόψεις σχετικά με τη δημιουργία του Ενιαίου Νομίσματος.

Η μία άποψη ήταν να προχωρήσει η Ευρωπαϊκή Ένωση στην ΟΝΕ μ’ έναν πυρήνα χωρών που θα πληρούν τα κριτήρια και αυτές οι χώρες να δημιουργήσουν το ενιαίο νόμισμα.

Η άλλη άποψη ήταν όπως αναβληθεί η δημιουργία της ΟΝΕ μέχρις ότου όλες οι χώρες φθάσουν τα κριτήρια Σύγκλισης. Κάτι τέτοιο απέρριπτε κατηγορηματικά η Γερμανία.

Τελικά μετά από αλλεπάλληλες συζητήσεις και αφού λήφθηκε υπόψη ποιες χώρες πληρούν τα κριτήρια και η κατάσταση της Ευρωπαϊκής Οικονομίας, υιοθετήθηκε η πρώτη άποψη.

Έτσι από τον Μάρτη του 1998 έγινε γνωστό ποιες χώρες θα συμμετάσχουν στην ΟΝΕ και θα αποτελέσουν την Ομάδα του ΕΥΡΩ.

Από τις 15 χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης μόνο τέσσερις αρχικά δεν συμμετείχαν στο Ευρώ. Η Ελλάδα εντάχθηκε αργότερα. Οι χώρες αυτές είναι:

(1) Το Ηνωμένο Βασίλειο παρότι πληρούσε τα κριτήρια δεν επιθυμούσε να συμμετάσχει αφού εκείνη την περίοδο είχε ένα από τα πιο ισχυρά νομίσματα και δεν θα ήθελε να εμπλακεί στο Ευρώ, πιστεύοντας ότι το νόμισμα της θα χάσει την ευελιξία του στη ρύθμιση της συναλλαγματικής ισοτιμίας και των επιτοκίων.

(2) Η Δανία είναι η χώρα στην οποία έγιναν δύο δημοψηφίσματα για να υιοθετηθεί η Συνθήκη του Μάαστριχ και η συμμετοχή στην ΟΝΕ με την καθιέρωση ενιαίου νομίσματος θα δημιουργούσε σίγουρα προβλήματα στην κυβέρνηση. Σημειώνουμε ότι κι’ αυτή η χώρα πληρούσε τα κριτήρια του Μάαστριχ.

(2) Η Σουηδία δεν ήθελε να συμμετάσχει παρόλο που πληρούσε τα κριτήρια, επειδή δεν ενδιαφέρθηκε να συμμετάσχει στο Ευρωπαϊκό Σύστημα Ισοτιμιών που είναι ένας από τους όρους για την εισδοχή στην ΟΝΕ και την καθιέρωση του ενιαίου νομίσματος.

Στο διεθνή τύπο γίνονται πολλές αναλύσεις για τα δεκάχρονα του ευρώ. Πολλοί αναλυτές τονίζουν ότι το ευρώ στη δεκαετία της ύπαρξης του, ισχυροποίησε τη θέση της Ευρώπης στην Παγκόσμια Οικονομία και επάξια ανταγωνίστηκε το δολάριο ως ένα διεθνές αποθεματικό νόμισμα, σταδιακά αυξάνοντας την ισοτιμία του έναντι όλων σχεδόν των σημαντικών νομισμάτων της Παγκόσμιας Οικονομίας. Αναφέρουν δε, ότι το ευρώ είναι ενισχυμένο έναντι του δολαρίου κατά 8% συγκριτικά με την ισοτιμία 1,17 δολαρίων με την οποία ξεκίνησε την 1η Γενάρη του 1999.

Εκείνο που δεν αναφέρεται είναι ότι οι χώρες που επωφελήθηκαν περισσότερο ήταν οι βόρειες και κύρια η Γερμανία. Η αύξηση της ανταγωνιστικότητας της γερμανικής οικονομίας οδήγησε στην αύξηση των εισαγωγών και μείωση των εξαγωγών των χωρών του νότου. Προέκυψε έτσι ένα οικονομικό «μπουμ» χρηματοδοτούμενο με δανεικά, και μια διαρθρωτική κρίση που σήμερα απειλεί την ύπαρξη των υπερχρεωμένων χωρών (βλέπε Ελλάδα, Ισπανία Ιταλία).

Αίτια της κρίσης του Ευρώ

Σήμερα, στα γενέθλια των 10 χρόνων κυκλοφορίας του, το νόμισμα περνά τη μεγαλύτερη κρίση από τη γέννηση του.

Τα αίτια οφείλονται, πρώτο στη «θεοποίηση» του νεοφιλελεύθερου μοντέλου, του οποίου οι θιασώτες πιστεψαν πως οι αγορές από μόνες τους είναι σε θέση να ρυθμίζουν τις οικονομικές ισορροπίες χωρίς την κρατική παρέμβαση.

Δεύτερο, στο γεγονός ότι στη ζώνη του ευρώ έχουν ενταχθεί χώρες με διαφορετικό επίπεδο ανάπτυξης, χώρες με υγιή δημόσια οικονομικά και χώρες με διαθρωτικά προβλήματα και αδυναμίες, με αποτέλεσμα να έχουμε μια ευρωζώνη 2 ταχυτήτων.

Ένας τρίτος παράγοντας είναι η αδυναμία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) να στηρίζει το ευρώ. Η ΕΚΤ δε λειτουργεί σαν κανονική κεντρική τράπεζα αλλά με αποκλειστική αρμοδιότητα τη διατήρηση της σταθερότητας των τιμών στην ευρωζώνη. Όπως όμως αποδεικνύεται καθημερινά κατά την περίοδο κρίσης που διανύουμε, η ΕΚΤ αδυνατεί λόγω θεσμικής αδυναμίας να παρέμβει για να στηρίξει την κοινή οικονομική μοίρα των Ευρωπαίων και το ευρώ, όπως παρεμβαίνει, ας πούμε, υπέρ των αμερικανών πολιτών και υπέρ του δολαρίου η αμερικάνικη κεντρική τράπεζα, ή υπέρ των Βρετανών και της στερλίνας η Τράπεζα της Αγγλίας..

Η Σύνοδος Κορυφής για την κρίση στην Ευρωζώνη

Τελικά ο γαλλογερμανικός άξονας στη Σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου (9.12.2011) όπου συζητήθηκε η κρίση χρέους των χωρών της Ευρωζώνης, επέβαλε το πακέτο αυστηρής δημοσιονομικής πειθαρχίας, επέβαλε τον έλεγχο των προϋπολογισμών των κρατών-μελών από το «διευθυντήριο» των Βρυξελών και την αυτόματη επιβολή κυρώσεων σε όσους παρεκτρέπονται.

Με τις αποφάσεις αυτές έχει διαφωνήσει η Μεγάλη Βρετανία, ενώ η Τσεχία, η Σουηδία και η Ουγγαρία θα θέσουν τις αποφάσεις αυτές ενώπιον των Εθνικών Κοινοβουλίων τους.

Αν κάποιος διαβάσει τις αποφάσεις αυτές πίσω από τις γραμμές θα διαπιστώσει ότι στο όνομα της διάσωσης του ευρώ θεσμοθετήθηκε η διαρκής λιτότητα στην Ευρώπη, η εκθεμελίωση του κοινωνικού κράτους, η απορρύθμιση των εργασιακών σχέσεων και η υποταγή της πολιτικής στις αγορές. Γιατί τι άλλο σημαίνει ο ισοσκελισμένος προϋπολογισμός από μείωση ή πάγωμα των μισθών, των κοινωνικών δαπανών, αποδυνάμωση των συλλογικών διαπραγματεύσεων παραγνώριση του κοινωνικού διαλόγου, ασφυκτική πίεση στις δαπάνες για την ανάπτυξη.

Εκείνο που ζητείται από τα κράτη-μέλη είναι όχι μόνο η νομισματική αλλά και η δημοσιονομική πολιτική σε όλες τις ουσιώδεις πτυχές της να μην είναι αντικείμενο της πολιτικής της εκλεγμένης ηγεσίας των κρατών, αλλά αρμοδιότητα ανεξάρτητων και πέραν από κάθε δημοκρατικό έλεγχο οργάνων και σωμάτων της Ένωσης.

Για την Κύπρο και για άλλες μικρές και αδύνατες οικονομικά χώρες της Ευρώπης η πρόνοια για ισοσκέλιση των προϋπολογισμών θα δημιουργήσει προβλήματα. Εύλογα ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Δ. Χριστόφιας στο τέλος της συνεδρίας του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου διερωτήθηκε … «εάν έχουμε ισοσκελισμένο προϋπολογισμό, πώς θα επενδύσουμε στην ανάπτυξη και πώς θα καταρτίσουμε προγράμματα για αντιμετώπιση της ανεργίας που προϋποθέτουν έξοδα;»

Η στόχευση, λοιπόν, για εφαρμογή περιοριστικών πολιτικών και για μηδενισμό του δημοσιονομικού ελλείμματος έρχεται σε αντίφαση με την ανάπτυξη, έρχεται σε αντίφαση με την προσπάθεια των αδύνατων χωρών να φτάσουν το επίπεδο των αναπτυγμένων χωρών και οδηγεί σε παρατεταμένη ύφεση. Με την πολιτική αυτή, είναι καθαρό ότι θα ενταθούν οι οικονομικές και άλλες ανισότητες μεταξύ των κρατών-μελών.

O Πρόεδρος της Σοσιαλιστικής Ομάδας στο Ευρωκοινοβούλιο Μάρτιν Σούλετς, ασκώντας κριτική στην απόφαση της Συνόδου Κορυφής χαρακτηρίζοντας την ανεπαρκή, δήλωσε ότι «δεν έχει απολύτως κανένα νόημα να μιλάς μόνο για δημοσιονομική πειθαρχία. Χρειαζόμαστε επειγόντως επενδύσεις για ανάπτυξη». Έφερε δε ως παράδειγμα την Ελλάδα όπου αποφασίστηκαν τεράστιες περικοπές στον προϋπολογισμό ενώ κανένας λόγος δε γίνεται για επενδύσεις στις υποδομές της χώρας. Και κατέληξε ο Μ. Σουλτς:

«Χρειαζόμαστε μια θεμελιώδη αλλαγή στον τρόπο που αντιμετωπίζουμε τη σημερινή κρίση. Η κυρία Μέρκελ μιλάει για μια δημοκρατία που προσαρμόζεται στην αγορά αλλά στην πραγματικότητα χρειαζόμαστε μια αγορά που να υπόκειται σε δημοκρατικούς κανόνες. Και αν η πολιτική παρακολουθεί όλη μέρα τους οίκους αξιολόγησης αντί να δρα η ίδια, δεν θα αλλάξει ποτέ αυτό. Πρέπει δηλαδή να αντιληφθούν επιτέλους ότι δεν διανύουμε κρίση χρήματος αλλά κρίση των δομών του συστήματος που έχουμε».


ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΥΛΙΚΚΑΣ
Υπεύθυνος του Γραφείου Ερευνών και Μελετών ΠΕΟ

Λευκωσία 4.1.2012

 

 

ΜΠΕΛΑ-ΜΠΑΙΣ

 

» ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ

» ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ

» ΓΝΩΜΙΚΑ-ΣΟΦΑ ΛΟΓΙΑ

» ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

» ΣΥΓΓΡΑΦΙΚΟ ΕΡΓΟ

» ΣΥΝΔΕΣΕΙΣ

» ΝΕΑ

» ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ