Επιλέξτε γλώσσα:  

 

ΓΙΑΤΙ Ο ΜΑΡΞ ΕΙΧΕ ΔΙΚΙΟ - 18 2013f Feb 2013

Η πρόσφατη χρηματοπιστωτική καταστροφή, μας ανάγκασε και πάλι να σκεφτούμε τους όρους σύμφωνα με τους οποίους ζούμε στο σύνολο τους, και ήταν ο Μάρξ ο οποίος προέβλεπε ότι ο καπιταλισμός θα γίνει παγκόσμιος, και ότι οι ανισότητες θα ενταθούν σε μέγιστο βαθμό».

ΜΕΘΕΞΗ ΣΤΗΝ ΕΝΑΛΙΑ ΓΗ - 25 2007f Aug 2007

Έχετε μπροστά σας ένα βιβλίο φωτογραφιών, ένα άλμπουμ, που παρουσιάζει τις ομορφιές της Κύπρου – ελεύθερης και κατεχόμενης. Οι 500 φωτογραφίες είναι η επίμονη δουλειά αρκετών χρόνων και η δύσκολη επιλογή από 10000 και πλέον εικόνων που τράβηξα, περιδιαβάζοντας και τις δυο πλευρές της Κύπρου, πολλές φορές σε δύσβατες και δύσκολες περιοχές.

«ΤΟ ΔΟΓΜΑ ΤΟΥ ΣΟΚ»

Ένα εκπληκτικό βιβλίο που περιγράφει την άνοδο
και πτώση του νεοφιλελευθερισμού

«Τίθεται ένα ενοχλητικό αλλά σημαντικό ερώτημα για τους ιδεολόγους της ελεύθερης αγοράς; Είναι «πραγματικά πιστοί» που οδηγούνται από την ιδεολογία και την πίστη τους ότι οι ελεύθερες αγορές θα θεραπεύσουν την υποανάπτυξη, όπως τόσο συχνά μας διαβεβαιώνουν ή μήπως οι ιδέες και οι θεωρίες χρησιμοποιούνται συχνά ως μια επεξεργασμένη ορθολογιστική δικαιολογία που επιτρέπει στους ανθρώπους να δρουν με αχαλίνωτη απληστία επικαλούμενοι αλτρουιστικά κίνητρα;»

Αυτό το ερώτημα θέτει η συγγραφέας Ναόμι Κλάϊν στο εκπληκτικό οικονομικό βιβλίο «Το Δόγμα του ΣΟΚ», που αναφέρεται στην ιστορία του νεοφιλελευθερισμού, ο οποίος, όπως αποδεικνύει με εντυπωσιακό τρόπο, επιβλήθηκε στα κράτη και στους λαούς μετά από κρίσεις, καταστροφές, πολέμους ενώ για να εφαρμοστεί ήταν αναγκαίες οι δικτατορίες του τρόμου που έσπειραν τον πανικό σε όσους διαμαρτύροντο.

Η συγγραφέας περιγράφει λεπτομερώς τις πολιτικές μηχανορραφίες και τον ανθρώπινο φόρο αίματος που απαιτείται για να επιβληθούν ανήθικες οικονομικές πολιτικές σε χώρες που αντιστέκονται. Εξετάζει, δε ενδελεχώς τις ιδεολογίες του ελεύθερου εμπορίου και της παγκοσμιοποίησης, οι οποίες συγκαλύπτουν τη συνομωσία που αποβλέπει στην ιδιωτικοποίηση των πολέμων και των καταστροφών, ξεσκεπάζοντας τη λεηλασία της δημόσιας περιουσίας προς όφελος των πλουσίων και των πολυεθνικών.

Σε κάθε χώρα, λέει η συγγραφέας όπου εφαρμόστηκαν οι ιδέες του νεοφιλελευθερισμού (ή οι πολιτικές της Σχολής του Σικάγου) τα τελευταία 30 χρόνια, αυτό που προέκυψε ήταν μια κραταιά συμμαχία ανάμεσα σε μια δράκα πανίσχυρων εταιρειών και σε μια τάξη πλούσιων πολιτικών οι οποίοι συγχωνεύτηκαν μεταξύ τους επιβάλλοντας ένα καθεστώς ευνοιοκρατίας για να διασφαλίσουν το δικαίωμα ιδιοποίησης πολύτιμων πόρων που μέχρι τότε ανήκαν στο δημόσιο τομέα.

Η συγγραφέας υποστηρίζει ότι μερικές από τις πιο κατάφορες παραβιάσεις των ανθρώπινων δικαιωμάτων κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, τις οποίες τείναμε να θεωρούμε σαδιστικές ενέργειες αντιδημοκρατικών καθεστώτων, στην πραγματικότητα είτε διαπράχθηκαν με την πρόθεση να τρομοκρατηθεί ο πληθυσμός είτε χρησιμοποιήθηκαν προκειμένου να προλειανθεί το έδαφος για την εισαγωγή ριζικών «μεταρρυθμίσεων» υπέρ της ελεύθερης αγοράς.
Στη δεκαετία του 1970 η ενέργεια της χούντας της Αργεντινής να «εξαφανίσει» 30.000 ανθρώπους οι περισσότεροι από τους οποίους ήταν αριστεροί ακτιβιστές αποτελούσε αναπόσπαστο τμήμα της επιβολής των πολιτικών της Σχολής του Σικάγου της χώρας, ακριβώς με τον ίδιο τρόπο που η τρομοκρατία του Πινοτσέτ υπήρξε αρωγός της ίδιας οικονομικής μεταμόρφωσης στη Χιλή. Στη Ρωσία η απόφαση του Μπορίς Γέλτσιν το 1993 να στείλει τάνκς να βομβαρδίσουν το κτίριο του Κοινοβουλίου και να φυλακίσει τους ηγέτες της αντιπολίτευσης άνοιξε το δρόμο για τις ιδιωτικοποιήσεις-εκποιήσεις που δημιούργησαν τους διαβόητους ολιγάρχες της χώρας .

Ο πόλεμος των Φόκλαντ το 1982 εξυπηρέτησε έναν παρόμοιο σκοπό στη Βρετανία της Μάρκαρετ Θάτσερ. Εξαιτίας της αναστάτωσης και της εθνικιστικής έξαψης που προκάλεσε, η Θάτσερ απέκτησε τεράστια ισχύ και τη χρησιμοποίησε για να συνθλίψει τους απεργούς ανθρακωρύχους και να εγκαινιάσει τη φρενίτιδα των ιδιωτικοποιήσεων στις Δυτικές δημοκρατίες. Η επίθεση του ΝΑΤΟ εναντίον της Σερβίας το 1999 δημιούργησε τις κατάλληλες συνθήκες για ταχύτατες ιδιωτικοποιήσεις στην πρώην Γιουγκοσλαβία-ένας στόχος που χρονολογικά είχε τεθεί πριν από τον πόλεμο. Ο πόλεμος και η μετέπειτα κατοχή του Ιράκ άναψε το πράσινο φως για μαζικές αποκρατικοποιήσεις των βασικών τομέων της χώρας, περιλαμβανομένου και της πετρελαικής βιομηχανίας, με αποτέλεσμα να ωφεληθούν οι μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες.

Η οικονομική πολιτική δεν ήταν σε καμία περίπτωση ο μοναδικός κινητήριος μοχλός γι’ αυτούς τους πολέμους, όμως είναι σαφές ότι σε όλες τις περιπτώσεις ένα μείζον συλλογικό σοκ χρησιμοποιήθηκε προκειμένου να προετοιμάσει το έδαφος για μια οικονομική θεραπεία σοκ, την εφαρμογή του νεοφιλελευθερισμού.

Παρά τον ισχυρισμό της Κυβέρνησης Μπους ότι ο εικοστός αιώνας τέλειωσε με την οριστική νίκη των ελεύθερων αγορών: oι Λατινοαμερικάνικες χώρες που έζησαν τον νεοφιλελευθερισμό στην πιο ακραία του μορφή, απαντούν και δημιουργούν κοινωνίες με ένα ισχυρό κρατικό τομέα, κοινωνική ευαισθησία και στήριξη των αδυνάτων.

Η Λατινική Αμερική, σημειώνει η συγγραφέας, αναδύεται από τις δεκαετίες του σοκ, οι παλιές ιδέες επανακάμπτουν-μαζί με τη «μιμητική εξάπλωση» που τόσο πολύ φοβόταν ο Κίσινγκερ.
Μετά την κατάρρευση της Αργεντινής το 2001 η αντίθεση στις ιδιωτικοποιήσεις έγινε το κρίσιμο ζήτημα στην ήπειρο, ανεβάζοντας στην εξουσία αριστερές κυβέρνησεις και μέχρι τα τέλη του 2006 το φαινόμενο είχε λάβει διαστάσεις ντόμινο ( σημ.-το βιβλίο είναι γραμμένο το 2007). Ο Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα επανεξελέγη Πρόεδρος της Βραζιλίας κυρίως επειδή μετέτρεψε τις εκλογές σε δημοψήφισμα κατά των ιδιωτικοποιήσεων. Ο αντίπαλος του, ο οποίος ανήκε στο κόμμα που τη δεκαετία του 1990 είχε πραγματοποιήσει τις μείζονες εκποιήσεις της δημόσιας περιουσίας, προσπάθησε να εμφανιστεί στην κοινή γνώμη ως σοσιαλιστής φορώντας ένα μπουφάν και ένα καπέλο του μπέϊζπολ με τα λογότυπα των δημόσιων επιχειρήσεων οι οποίες δεν είχαν ακόμα πουληθεί. Οι ψηφοφόροι δεν πείστηκαν και ο Λούλα κέρδισε το 61% των ψήφων , παρά την απογοήτευση για τα σκάνδαλα διαφθοράς που μάστιζαν την κυβέρνηση του. Λίγο αργότερα ο Ντανιέλ Ορτέγκα, ο πρώην αρχηγός των Σαντινίστας επικέντρωσε την προεκλογική του εκστρατεία στις διακοπές ηλεκτρικού ρεύματος στη Νικαράγουα. Η πώληση της εθνικής επιχείρησης ηλεκτρισμού στην ισπανική εταιρεία Union Fenosa μετά τον τυφώνα Μιτς ήταν η αιτία του προβλήματος, διαβεβαίωνε ο Ορτέγκα. «Αδέρφια μου, υποφέρετε καθημερινά από τις επιπτώσεις αυτού του αίσχους! Ποιος έφερε τη Union Fenosa στη χώρα. Η Κυβέρνηση των πλουσίων το έκανε, αυτοί που είναι στην υπηρεσία του βάρβαρου καπιταλισμού».

Toν Νοέμβριο του 2006 οι προεδρικές εκλογές στον Ισημερινό μετατράπηκαν σε ένα παρόμοιο ιδεολογικό πεδίο μάχης. Ο Ραφαέλ Κορέα, ένας σαραντατριάχρονος αριστερός οικονομολόγος, κέρδισε τον ΄Αλβαρο Νομπόα, έναν από τους πλουσιότερους ανθρώπους της χώρας. Με το τραγούδι των Twisted Sister «We’ re not Going to Take It” (Δεν πρόκειται να το Ανεχθούμε») ως επίσημο σύνθημα της προεκλογικής του εκστρατείας, ο Κορέα ζήτησε από τη χώρα «να υπερβεί όλες τις πλάνες του νεοφιλελευθερισμού». Μετά τη νίκη του ο νέος Πρόεδρος του Ισημερινού δήλωσε ότι δεν είναι «θαυμαστής του Μίλτον Φρίντμαν». Ταυτόχρονα πλησίαζε το τέλος του πρώτου έτους της θητείας του Προέδρου της Βολιβίας ΄Εβο Μοράλες. Αφού πρώτα έστειλε το στρατό να αποσπάσει τα κοιτάσματα φυσικού αερίου από τους πολυεθνικούς «άρπαγες», στη συνέχεια εθνικοποίησε πολλά ορυχεία. Την ίδια περίοδο στο Μεξικό τα αποτελέσματα των νοθευμένων εκλογών του 2006 αμφισβητούνταν μέσω της δημιουργίας μιας «παράλληλης κυβέρνησης» του λαού, με ψηφοφορίες να διεξάγονται στους δρόμους και στην πλατεία μπροστά από την έδρα της κυβέρνησης στην Πόλη του Μεξικού. Η Δεξιά κυβέρνηση έστειλε στη μεξικανική Πολιτεία της Οαχάκα τις ειδικές δυνάμεις της αστυνομίας για να καταστείλουν την απεργία των δασκάλων που ζητούσαν αύξηση των μισθών τους, με συνέπεια να ξεσπάσει και να μαίνεται επί μήνες μια εξέγερση εναντίον της διαφθοράς του νεοφιλελεύθερου κράτους.

Τόσο στη Χιλή όσο και στην Αργεντινή κυβερνούν πολιτικοί που δηλώνουν αντίθετοι στα πειράματα της Σχολής του Σικάγο στη χώρα τους.

Το όραμα των χωρών της περιοχής είναι η δημιουργία μιας ζώνης ελευθέρου εμπορίου στο οποίο θα αποτελεί το τέλειο παράδειγμα ενός αυθεντικά δίκαιου και αλληλέγγυου εμπορίου – η κάθε χώρα θα προσφέρει ότι μπορεί να παράγει καλύτερα, με αντάλλαγμα ότι χρειάζεται περισσότερο, ανεξάρτητα από τις τιμές των παγκόσμιων αγορών.

Το πιο θετικό που προέκυψε απ’αυτές τις εξελίξεις είναι η απεξάρτηση από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο που έχει χάσει τελείως την αίγλη που είχε τον καιρό των δικτατοριών, αφού καμιά απ’αυτές τις χώρες δε χρωστάει τίποτα σ’ αυτό το Ταμείο.

Το βιβλίο αυτό όπως αναφέραμε είναι γραμμένο το 2007.

Η συγγραφέας δεν πρόλαβε να περιλάβει την Παγκόσμια Οικονομική κρίση που άρχισε το 2008 και συνεχίζεται μέχρι σήμερα, και που όπως απεδείχθει
ήταν κρίση του άκρατου νεοφιλελευθερισμού, του οποίου οι θιασώτες πίστεψαν πως οι αγορές μόνες τους είναι σε θέση να ρυθμίζουν τις οικονομικές ισορροπίες χωρίς την κρατική παρέμβαση.
Τα γεγονότα όμως τους διάψευσαν και όλοι σήμερα αναγνωρίζουν πως δε μπορεί η αγορά να είναι απόλυτος ρυθμιστής των πάντων.
Το θετικό που προκύπτει από την κρίση αυτή, είναι ότι μπορεί να σημάνει μια επιστροφή σ’ ένα πιο επεμβατικό κράτος, επιστροφή στους μηχανισμούς που θα επενεργούν ως αντίβαρο για να σταματήσει η αγορά να λειτουργεί με τέτοιο τρόπο. Οι μηχανισμοί αυτοί είναι αναγκαίοι για την αναδιανομή του παγκόσμιου εισοδήματος για την προστασία του περιβάλλοντος για την καταπολέμηση της φτώχειας και της εκμετάλλευσης.

ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΥΛΙΚΚΑΣ - Υπεύθυνος του Γραφείου Ερευνών και Μελετών ΠΕΟ
Λευκωσία 9.6.2011

 

 

 

 

ΜΠΕΛΑ-ΜΠΑΙΣ

 

» ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ

» ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ

» ΓΝΩΜΙΚΑ-ΣΟΦΑ ΛΟΓΙΑ

» ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

» ΣΥΓΓΡΑΦΙΚΟ ΕΡΓΟ

» ΣΥΝΔΕΣΕΙΣ

» ΝΕΑ

» ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ