Επιλέξτε γλώσσα:  

 

ΓΙΑΤΙ Ο ΜΑΡΞ ΕΙΧΕ ΔΙΚΙΟ - 18 2013f Feb 2013

Η πρόσφατη χρηματοπιστωτική καταστροφή, μας ανάγκασε και πάλι να σκεφτούμε τους όρους σύμφωνα με τους οποίους ζούμε στο σύνολο τους, και ήταν ο Μάρξ ο οποίος προέβλεπε ότι ο καπιταλισμός θα γίνει παγκόσμιος, και ότι οι ανισότητες θα ενταθούν σε μέγιστο βαθμό».

ΜΕΘΕΞΗ ΣΤΗΝ ΕΝΑΛΙΑ ΓΗ - 25 2007f Aug 2007

Έχετε μπροστά σας ένα βιβλίο φωτογραφιών, ένα άλμπουμ, που παρουσιάζει τις ομορφιές της Κύπρου – ελεύθερης και κατεχόμενης. Οι 500 φωτογραφίες είναι η επίμονη δουλειά αρκετών χρόνων και η δύσκολη επιλογή από 10000 και πλέον εικόνων που τράβηξα, περιδιαβάζοντας και τις δυο πλευρές της Κύπρου, πολλές φορές σε δύσβατες και δύσκολες περιοχές.

 

Σχόλια πάνω στο έργο του Χάουαρντ  Ζιν

ΓΙΑΤΙ Ο ΜΑΡΞ ΕΙΝΑΙ ΣΗΜΕΡΑ ΕΠΙΚΑΙΡΟΣ ΟΣΟ ΠΟΤΕ

Δεν έτυχε να παρακολουθήσω τη θεατρική παράσταση «Ο Μαρξ στο Σόχο» που παρουσιάστηκε στην Κύπρο πριν 2 μήνες περίπου. Επειδή όμως είχα ακούσει πολλά θετικά σχόλια γι’ αυτήν, τόσο για την εμφάνιση και το μονόλογο του εξαίσιου ηθοποιού ΄Αγγελου Αντωνόπουλου όσο και για το περιεχόμενο της παράστασης, αναζήτησα το έργο του Χάουαρντ Ζιν και το διάβασα ενώ ταξίδευα στις Βρυξέλλες. Και το απόλαυσα πραγματικά.  

70 σελίδες-χρυσάφι. 70 σελίδες που ζωντανεύουν τον Κάρολο Μαρξ τον φέρνουν στη σημερινή εποχή για να δει και να σχολιάσει κατά πόσο οι θεωρίες του έχουν πεθάνει, έχουν μπει στο χρονοντούλαπο της ιστορίας-όπως πολλοί καλοθελητές βιάστηκαν να γνωματεύσουν- ή είναι ακόμα επίκαιρες και καθοδηγούν τους απανταχού ανθρώπους που πιστεύουν σ’ ένα καλύτερο αύριο,  σ’ ένα κόσμο χωρίς εκμετάλλευση, φτώχεια και καταπίεση.

«Ήθελα να δείξω, σημειώνει ο συγγραφέας στο πρόλογο του, ότι η κριτική που ασκεί ο Μαρξ στον καπιταλισμό παραμένει ορθή και σήμερα. Οι αναλύσεις του επιβεβαιώνoνται κάθε μέρα στους τίτλους των εφημερίδων. Ο Μαρξ είδε τη χωρίς προηγούμενο ταχύτητα και το χάος των τεχνολογικών και κοινωνικών αλλαγών που συνέβαιναν στην εποχή του, κάτι που σήμερα ισχύει σε ακόμα μεγαλύτερο βαθμό».

Ο Μαρξ προείδε πολύ καθαρά αυτό που σήμερα ονομάζουμε «Παγκοσμιοποίηση». Στο περίφημο «Μανιφέστο» που γράφτηκε το 1848 αναφέρεται: «Η ανάγκη για συνεχώς επεκτεινόμενη κατανάλωση των προϊόντων της, κυνηγά την αστική τάξη σ’ όλη την υδρόγειο. Είναι αναγκασμένη να φωλιάζει παντού, να εγκαθίσταται παντού, να δημιουργεί σχέσεις παντού... Στη θέση των παλιών αναγκών που ικανοποιούνται από εγχώρια προϊόντα, εμφανίζονται νέες ανάγκες, που για την ικανοποίηση τους απαιτούνται προϊόντα από τις πιο απομακρυσμένες χώρες και από τα πιο διαφορετικά κλίματα. Στη θέση της παλιάς τοπικής και εθνικής αυτάρκειας εμφανίζεται η ολόπλευρη συναλλαγή, η ολόπλευρη αλληλεξάρτηση των εθνών».

Τι γίνεται σήμερα; Oυσιαστικά αυτό που αποκαλείται παγκοσμιοποίηση δεν είναι τίποτε άλλο παρά νέες διαστάσεις στη συγκεντροποίηση και εξαγωγή κεφαλαίου, στην εκμετάλλευση εργαζομένων και λαών με νέες μεθόδους επιβολής της επιθετικότητας του.

Στο έργο του Χάουαρντ Ζιν, ο Μαρξ διαβάζει τους τίτλους των σημερινών εφημερίδων και δεν τον εκπλήσσουν. Είδε τις συγχωνεύσεις των μεγάλων εταιρειών, πράγμα που συνεχίζεται μέχρι σήμερα, αλλά σε μεγαλύτερη κλίμακα. Είδε να μεγαλώνει η ψαλίδα ανάμεσα σε πλούσιους και φτωχούς, κάτι που σήμερα  ισχύει όχι μόνο στο εσωτερικό κάθε χώρας αλλά και ανάμεσα στους λαούς των πλούσιων και των φτωχών κρατών.

«Σήμερα το πρωί, μονολογεί ο Μαρξ στο έργο, για να φτάσω ως εδώ, διέσχισα τους γεμάτους σκουπίδια δρόμους της πόλης σας (περιοχή Σόχο Νέας Υόρκης), αναπνέοντας τη βρωμιά, περνώντας δίπλα από άνδρες και γυναίκες που κοιμόντουσαν στο πεζοδρόμιο, στριμωγμένοι ο ένας κοντά στον άλλο, για να αντέξουν το κρύο. Αντί για τον ήχο της μπαλάντας, στα αυτιά μου έφτανε μια φωνή: «I’ m hungry, sir ….»

Και αυτό εσείς το λετε πρόοδο; Επειδή έχετε αυτοκίνητα και αεροπλάνα και χιλιάδες προϊόντα για να μυρίζετε καλύτερα; Και οι άνθρωποι που κοιμούνται στο δρόμο;»

Στο έργο του Χάουαρντ Ζιν ο Μαρξ αναφέρεται συχνά στη γυναίκα του Τζένη.

«Η Τζένη πίστευε στις ιδέες μου, αλλά ήθελε να περιγράφω τη θεωρία της υπεραξίας με τρόπο κατανοητό στους απλούς εργάτες. Εγώ της έλεγα: «Κανείς δεν μπορεί να καταλάβει τη θεωρία της υπεραξίας, αν δεν κατανοήσει πρώτα ότι το εργατικό δυναμικό είναι ένα ειδικό εμπόρευμα, που η αξία που καθορίζεται από το κόστος των μέσων διαβίωσης, το οποίο, όμως δίνει αξία σε όλα τα άλλα εμπορεύματα, μία αξία που υπερβαίνει πάντα την αξία του εργατικού δυναμικού».

«Όχι έτσι!» φώναζε εκείνη. «Πρέπει απλά να πεις: Ο εργοδότης σας δίνει έναν πολύ χαμηλό μισθό, που φτάνει ίσα ίσα για να ζείτε και να συνεχίσετε να δουλεύετε, αλλά εκείνος κερδίζει από τη δουλειά σας πολύ περισσότερα από όσα σας δίνει. Έτσι εκείνος γίνεται ολοένα και πιο πλούσιος, ενώ εσείς μένετε φτωχοί».

Μ’ αυτούς τους «διαλόγους» ο συγγραφέας προσπαθεί να απλοποιήσει τη  Θεωρία του Μαρξ για να γίνει κατανοητή από τους απλούς ανθρώπους.

Είναι γεγονός ότι ο Μαρξ αφιέρωσε τα περισσότερα γραπτά του στην κριτική του καπιταλισμού και λίγα μόνο ανάφερε ως περιγραφή μιας ιδεατής σοσιαλιστικής κοινωνίας... Αλλά απ’ αυτά πού λεει για τον καπιταλισμό, μπορούμε να συμπεράνουμε ότι η νέα κοινωνία, θα είναι μια κοινωνία χωρίς εκμετάλλευση, στην οποία οι άνθρωποι θα νιώθουν ένα με τη φύση, με την εργασία, με τους συνανθρώπους και τον εαυτό τους.

Ο Μαρξ μας δίνει μερικές ενδείξεις, όταν περιγράφει με ενθουσιασμό την κοινωνία που δημιουργήθηκε από την Παρισινή Κομμούνα του 1871 στους λίγους μήνες ύπαρξης της

 «Θέλεις να ξέρεις, μονολογεί στο έργο ο Μαρξ, τι εννοώ όταν μιλάω για τη δικτατορία του προλεταριάτου; Δες την Κομμούνα του Παρισιού. Αυτό είναι αληθινή δημοκρατία. Όχι  η δημοκρατία της Αγγλίας  ή της Αμερικής, όπου οι εκλογές είναι ένα τσίρκο, όπου ανεξάρτητα από το αποτέλεσμά τους, οι πλούσιοι θα συνεχίσουν να κυβερνούν τη χώρα.

Η Κομμούνα του Παρισιού. Υπήρξε το πρώτο νομοθετικό σώμα στην ιστορία στο οποίο εκπροσωπούνταν οι φτωχοί. Οι νόμοι που ψηφίζονταν ήταν για εκείνους. Κατάργησε τα χρέη τους, ανέστειλε την καταβολή των ενοικίων, υποχρέωσε τα ενεχυροδανειστήρια να τους επιτρέψουν τα πιο απαραίτητα υπάρχοντα τους. Οι ηγέτες της αρνήθηκαν να ορίσουν για τους εαυτούς τους μισθούς ψηλότερους από τους μισθούς των εργατών. Και σχεδίαζαν να προσφέρουν σε όλους ελεύθερη είσοδο στα θέατρα».

Στο «Μανιφέστο» ο Μαρξ αναφέρει ότι  «στη θέση της παλιάς αστικής κοινωνίας με τις τάξεις και την πάλη των τάξεων, θα έχουμε μια ένωση, στην οποία η ελευθερία του ατόμου θα είναι προϋπόθεση για την ελευθερία του συνόλου».

«Το ακούσατε αυτό; μονολογεί ο Μαρξ,  Μια ένωση! Αντιλαμβάνονται ποιος είναι ο στόχος του κομμουνισμού; Η ελευθερία του ατόμου! Νομίζουν ότι κάποιος που δηλώνει κομμουνιστής ή σοσιαλιστής αλλά φέρεται σαν γκάνγκστερ, μπορεί να καταλάβει τι είναι κομμουνισμός;

Το να σκοτώνεις αυτόν που διαφωνεί μαζί σου-αυτό είναι ο κομμουνισμός για τον οποίο εγώ έδωσα τη ζωή μου; Αυτοί που επέμεναν να ερμηνεύουν τις ιδέες μου με θρησκευτικό φανατισμό επέτρεψαν άραγε στους πολίτες να διαβάσουν το γράμμα που είχα στείλει στη Νιου Γιορκ Τρίμπουν, στο οποίο διακήρυττα πως η θανατική ποινή δεν έχει θέση σε καμιά κοινωνία η οποία αυτοχαρακτηρίζεται πολιτισμένη?

Και το έργο τελειώνει με το ακόλουθο μήνυμα που βγαίνει από τα χείλη του Μαρξ:

«Ας σταματήσουμε να μιλάμε για καπιταλισμό και σοσιαλισμό. Ας μιλήσουμε απλώς για το πώς θα χρησιμοποιήσουμε τον απίστευτο πλούτο της γης προς όφελος των ανθρώπων. Δώστε στους ανθρώπους αυτά που χρειάζονται:  φαγητό, φάρμακα, καθαρό αέρα, πόσιμο νερό, δέντρα και γρασίδι, ευχάριστα σπίτια να μένουν, μερικές ώρες δουλειάς, μερικές ώρες ελεύθερες. Μη ρωτήσετε ποιος το αξίζει. Όλοι οι άνθρωποι το αξίζουν».

Ένα θεατρικό έργο εβδομήντα μόλις σελίδων. Τόσο μικρό-αλλά τόσο μεγάλο σε ιδέες και σκέψεις. Αξίζει να το διαβάσει ο κάθε αριστερός και όχι μόνο.

Ανδρέας Παυλικκάς

Oικονομολόγος-Ερευνητής

 Λευκωσία 6.3.2007

 

 

ΜΠΕΛΑ-ΜΠΑΙΣ

 

» ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ

» ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ

» ΓΝΩΜΙΚΑ-ΣΟΦΑ ΛΟΓΙΑ

» ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

» ΣΥΓΓΡΑΦΙΚΟ ΕΡΓΟ

» ΣΥΝΔΕΣΕΙΣ

» ΝΕΑ

» ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ